Monday 3rd August 2020

    सावित्री भूजेलको मौलिक तीज "मानिन बाई" सार्वजानिक    सत्यराज आचार्यको आवाज रहेको गितमा श्रेष्ठले गरे अभिनय    उत्तर प्रदेशकी एक क्याबिनेट मन्त्रीको कोरोनाबाट मृत्यु    ट्रम्पद्वारा टिकटक प्रतिबन्ध गर्ने घोषणा    मेस्सीको अधिपत्य तोड्दै इमोबिलेलाई ‘युरोपियन गोल्डन शु’

दिनप्रति दिन बढिरहेको आत्महत्याका घटनाले सिंगो समाज चिन्तित

Wednesday, July 8, 2020 National Power


           लेखक: डा.डिआर उपाध्याय

दिनप्रति दिन बढिरहेको आत्महत्याका घटनाले सिंगो समाज चिन्तित भएको छ । अझ फेसबुकमा लाईभ वा भिडियो खिच्दै आत्महत्या गरिएका घटनाले त समाजका अग्रजहरुलाई स्तब्ध नै बनाएको छ । अनमोल जीवनप्रतीको मोहभंगको जरोमा समाजका्े के कस्तो कमी–कमजोरीले मलजल गरिरहेको छ ? सबैले गम्भिरतापुर्वक चिन्तन–मनन गर्नुपर्ने अवस्था सिर्र्जना भएको छ । करिव एक वर्ष पूर्वको एक तथ्यांक अनुुसार विश्वमा प्रति ४० सेकेन्डमा एक जनाले आत्महत्या गर्दछन् । कारोना भाइरस संत्रास तथा अन्य कारणले नेपालमा ६८४० जनाले आत्महत्या गरेका छन । कोरोना भाइरस संत्रास तथा करिव करिव विश्वभरी नै अपनाइएको लकडाउनको अवधिमा जताततै आत्महत्याको घटना ह्वात्तै बढेको पनि पाइयो ।

भारतिय अभिनेता सुशान्त सिंह राजपूत जस्ता प्रतिभाशालीको आत्महत्याले त मनोबैज्ञानिक हरुलाई समेत झस्काईदियो । आत्महत्यालाई काँथर मानसिकताको उपज मान्ने परम्परा पुरानो हो । तर यति सहजै यसलाई पन्छाउन मिल्दैन । आफ्नो जिन्दगीनै समाप्त पार्ने कदम उठाउन तत्पर हुनेको मनोभावनालाई कूनै एउटा दृष्टिकोणबाट नियाल्नु मनासिव नहोला जस्तो लाग्छ । लकडढाउनको अवधिमा नेपालमा ११०५ जनाले आत्महत्या गरे भने अहिले उपत्यकामा मात्रै दैनिक १ जनाले आत्महत्या गर्ने गरको दुःखद तथ्यांक सार्वजनिक भएको छ ।

मनोबैज्ञानिकहरुले अनेकौं अनुसन्धान गरी आत्महत्याका कारणहरु खोजे पनि त्यसको निराकरणका सटीक उपाय खोज्न सकेका छैनन् । कुन कुन परिस्थितिीमा आत्महत्या गर्ने विचार उत्पन्न हुन्छ , यसबारे सचेत गर्ने सार्थक प्रयत्न मनोबैज्ञानिकहरुले अवश्य नै गर्ने गरेका छन् । यसकै फलस्वरुप समयमै ति लक्षणको पहिचान गरेर मनोचिकित्कसकसंग परामर्श लिन पुग्ने वा पु¥याइने सम्भावित आत्महत्याका घटना टरिरहेको पनि छन् । आफन्त साथीभाई प्रेमी–प्रेमीकाबाट निरत्नर उपेक्षा, एक्ल्याउनु र आफुले माया गर्नेबाट मानसिक आघात आदि कारणले संसार तथा जीवनबाट मोहभंग हुँदा आत्महत्याबारे सोच उत्पन्न हुन्छ । धनको अभाव, ऋणको बोझले आत्महत्याका धेरै घटना गराएका छन् । हालै त्रिशूलीमा आफना स–साना छोराछोरी सहित हाम्फालेर एक दम्पतिले आत्महत्या गरेको ज्वलन्त उदाहरण छ ।

अधिकांश के देखिएको छ भने अत्यन्त संवेदनशील भावनामा बग्ने स्वभावका ब्यक्तिहरु आत्महत्याको बाटो अवलम्बन गर्ने गरेका छन् । यस्ता व्यक्तिहरु ठुला–ठूला आकांक्षा सजाउने र तिनि पूरा नहुँदा जीवनलाई नै तुच्छ ठान्ने गर्दछन् । यसको विपरीत यर्थाथबादी सोंच राख्ने दृढ निश्चयी व्यक्तिमा आत्महत्या जस्तो नकरात्मक निराशावादी चिन्तन कहिल्यै पलाउँदैन् ।

आत्महत्याको कलंकबाट सिंगो समाजलाई जोगाउनु प्रत्येक सचेत व्यक्तिको कर्तब्य हो । अत : यस्तो परिस्थिती आफू वरिपरि कहिँकतै सिर्जना हुन नदिन सजग हुनुपर्छ । विशेष गरी परिवारका हरेक सदस्य तथा साथीभाईले समयमै ध्यान पु¥याईदिएमा बढदो आत्महत्या नियन्त्रण गर्नमा ठूलो मद्धत प्राप्त हुने छ ।