Sunday 17th November 2019

    कालीप्रसाद र सन्तोषको उदास जवानी लोकार्पण    विश्व कीर्तिमानी गीतकार डा. डीआर ‘के तन्नेरी, के अधवैशे…’ भन्दै (भिडियोसहित)    कृष्ण र सोनुको स्वरमा ‘गोर्खालीको शान…’ (भिडियोसहित)    सीमा मिचिएकोबारे शिक्षा मन्त्रीले गराए भारतीय मन्त्रीको ध्यानाकर्षण    पोखरामा नेपाल-भारत सीमा सुरक्षा बैठक, अतिक्रमित भूमिबारे छलफल नहुने

अमेरिकामा पर्खी राईले पाए करातेको अन्तर्राष्ट्रिय रेफ्रीलाइसेन्स

Tuesday, September 17, 2019 National Power


काठमाण्डौ – ‘विहानले दिन बताउछ ।’ यस्तै ‘हुने विरुवाको चिल्लो पात’ । नेपालीमा चल्लीमा रहेका यी भनाई हाल अमेरिकाको न्युयोर्कमा रहेका पर्खी राईको हकमा लागु हुदैन । त्यसो हुदो हो त यिनी अहिले सोलुखुम्बुको कुनै वनपाखामा भेडा चराई रहेका हुने थिए । भेडीगोठालो हुन घर छोडेका राई अहिले अमेरिकामा कराते खेलका प्रशिक्षक, रेफ्रि र कराते स्कूलका मालिक पनि हुन । यसै हप्ता देखि उनको करिअरमा अर्को एउटा इट्टा थपिएको छ । अब उनी करातेको अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त रेफ्रि बनेका छन् ।

विश्व कराते महासंघ (डब्लुकेएफ) अन्तर्गत करातेको काता र कुमिते दुबै तर्फ उनी अब विश्वभर हुने कराते प्रतियोगितामा निर्णायक बन्न पाउने छन् । कर्मभूमि अमेरिकाबाट यस्तो सफलता पाउने राई दोस्रो व्यक्ति हुन् । यस अघि उनकै गुरु शान्त थोकरले यो सफलता हात पारेका थिए इक्वेडरमा हालै सम्पन्न पान अमेरिकन कराते च्याम्पियनसिपको समयमा अन्तर्राष्ट्रिय निर्णायकका लागि परिक्षा समेत भएको थियो । काता तथा कुमुते दुबै तर्फको परिक्षामा उनी पास भए । चार बर्ष अगाडि उनले पान अमेरिकाबाटै राष्ट्रिय रेफ्रि पाएका थिए ।

राई अमेरिका आएर ३२ बर्षको उमेर देखि कराते खेल्न शुरु गरेका व्यक्ति हुन् । सन् २००८ मा छोराहरुलाई कराते सिकाउनका लागि ज्याक्सन हाइटमा रहेको इन्टरनेश्नल मार्शल आर्ट एशोशिएशनमा पाईला टेकेका राईले छोराहरु सँग सँगै आफुलाई पनि करातेकर्मी बनाएर छोडे । गज्जवको संयोग के पनि छ भने राईले जुन स्कूलमा करातेको कखरा सिके त्यही प्रशिक्षक बने र अहिले उनी नै त्यो स्कूलको मालिक समेत हुन् । राईले करातेमा तेस्रो डान प्राप्त गरेका छन् ।

युवा अवस्थाको डिलमा खेलकुदमा लागेर यो सफलता पाउने कमै भाग्यमानीमा राई पर्दछन् । जवकी नेपालमा करातेको सस्थापक मध्येका केही र अन्य खेलमा पनि ख्याति कमाएहरु अमेरिका आए पछि गुमनाम छन् । तर नेपालमा खेलकुद सँग कुनै साइनो नभएका राईले अमेरिकामा आफुलाई खेलकर्मी बनाएका छन् त्यो पनि सफल रुपमा ।

सोलुखुम्बुको माप्य दुधकोशि गाँउ पालिका राप्छामा जन्मिएका राईले ढेड बर्षको उमेरमा नै बुबालाई गुमाएका थिए । आफु ढेड बर्षको र भाइ आमाको काखमा हुँदै बुबाको निधन भए पछि उनको परिवारमा अन्धकारको कालो बादल नै मडारियो । दैव त्यतीमा मात्र सिमित थिएन । बाबुको निधन भए लगतै घर पनि पहिरोले पुर्यो । एकाध बर्षमा उनका सहकर्मी कापि कलम बोकेर स्कूल तीर जान थाले तर पर्खि लेकतिर लागे । गर्मीमा दुधकुण्ड हिमालको काख र जाडोमा दुधकोशी नदिको किनारमा भेडाबाख्रा गोठालो गर्दैमा उनको दश बर्ष वित्यो ।

दैब जति कठोर हुन्थो उनी त्यति नै मेहनती । भौतिक रुपमा उनी भेडीगोठमा भए पनि मन भने गाँउमा रहेको स्कूलमा हुन्थो । भेडाबाख्रा वनपाखामा छोडे पछि उनी ठूलो ढुङ्गा वा ठूलो रुखको फेदलाई स्कूल मानेर आफै बढ्लेख गर्ने गर्दथे । अतित खोतल्दा राईको अनुहार भावुक देखिन्छ । प्रायस हासि रहने उनको आँखामा आशु टलपलिन्छ । ‘म भेडा गोठालो भए पनि किताव बोक्न छोडेको थिइन । जंङ्गलमा नै मेरो स्कूल थियो । भेडा चराउदै पढ्ने गरेको थिए ।’

उनको गरिवी र मेहनतले विद्यालयका शिक्षकलाई सायद छोएको हुनु पर्छ । त्यसैले त उनले अन्य समय स्कूल नगए पनि परिक्षा भने दिन पाए । ‘परिक्षाको बेलामा जसो तसो ब्यवस्था मिलाएर म स्कूल जान्थे । अरु समय स्कूल नगए पनि मलाई गुरुहरुले परिक्षा दिने मौका दिएका थिए । परिक्षामा सधै स्कूल जाने साथीहरु जस्तै मैले पनि राम्रो नम्वर ल्याउथे ।’ भेडी गोठमै रहेर पाँच कक्षा पास गरेका राईलाई त्यस पछि झनै चुनौति थपियो । अब छ कक्षा पढ्नलाई अर्को गाँऊ जानु पर्ने । आफ्नो गाँऊको स्कूलमा जस्तो परिक्षामात्र दिन पाउने छुट उनलाई छिमेकी गाँऊको स्कूलमा थिएन ।

उनी पढाइको धोको थाति राखेर उनी फेरि भेडीगोठमा फर्किए । मान्छे भेडीगोठमा भए पनि उनको मन साथीभाइ गएको पल्लो गाँऊको स्कूलमा थियो । यही क्रममा उनको सोचाइमा ठूलै परिवर्तन आयो । दश बर्षमा उनको कमाइ भनेको तीन वटा भेडा बढेर एक सय भएको थियो । त्यही भेडा बेचेर उनी एकै पटक सात कक्षा भर्ना हुन पल्लो गाँऊको स्कूल हानिए ।

हिमालयन मावि बाट एसएलसी पास गरे पछि उनले सोलुखुम्बु छोडे । भेडी गोठालेबाट शूरु भएको उनको जीवन काठमाडौमा शिक्षकको रुपमा परिवर्तत भयो । कलेज पढ्न भन्दै काठमाडौ आएका राई वेलायती सस्थाको स्वयम् सेवक शिक्षकको रुपमा ललितपुरमा पढाउन थाले । मास्टर हुन उनी दोलखा पनि पुगे । सन् २००२ मा उनी छिमेकी एक शेर्पा दाईको सहयोगमा करोडौ नेपालीको सपनाको मुलुक अमेरिका आइ पुगे । काठमाडौ आउनु अघि सम्म सोलुखुम्बुको शदरमुकाम पुग्नु नै उनका लागि सपना थियो । अहिले उनी छन् विश्वकै सपनाको देश अमेरिकामा । त्यो पनि न्युयोर्कमा ।

नेपालका करातेका सस्थापक भनिने तथा अन्य प्रशिक्षक अमेरिकामा आएर ट्याक्सी डाइभर बन्नु सामान्य नै हो । तर अमेरिकामा ट्याक्सि डाइभरबाट भविश्य खोजेका पर्खि राई अहिले अन्तर्राष्ट्रिय रेफ्रि, प्रशिक्षक र कराते स्कूल संचालक पनि बनेका छन् । त्यो उनको जीवनको छलाङ्ग हो । र अमेरिका अवसरको भूमि हो भनेर राईले प्रमाणित पनि गरेका छन् ।